بیت کوین چیست؟ خلاصه در یک نگاه (داده‌های ۵ آبان ۱۴۰۵):
- بیت کوین چیست؟
- بلاک چین و استخراج
- چرا ارزش دارد؟
- هاوینگ بیت کوین
- دامیننس بیت کوین
- چطور بیت کوین بخریم؟
- ریسک‌ها
- سؤالات متداول
بیت کوین چیست؟ بیت کوین به زبان ساده
بیت کوین (Bitcoin، با نماد BTC) اولین ارز دیجیتال دنیاست؛ پولی که فقط روی اینترنت وجود دارد و هیچ بانک مرکزی یا دولتی آن را منتشر یا کنترل نمی‌کند. فردی یا گروهی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ مقاله‌ی معرفی بیت کوین را منتشر کرد و اولین بلاک شبکه در ۳ ژانویه‌ی ۲۰۰۹ ساخته شد. هویت واقعی ساتوشی هنوز معلوم نیست.
اگر هنوز نمی‌دانید ارز دیجیتال چیست: پولی است که فقط بهصورت دیجیتال وجود دارد و با رمزنگاری امن میشود؛ بیت کوین اولین و بزرگ‌ترین آن‌هاست.
بیت کوین به زبان ساده یعنی یک دفتر حساب عمومی که هزاران کامپیوتر در دنیا یک نسخه از آن را نگه می‌دارند. هر بار که کسی بیت کوین می‌فرستد، تراکنش در این دفتر ثبت میشود و دیگر نمی‌شود آن را پاک یا عوض کرد. به همین دلیل برای جابه‌جا کردن بیت کوین به بانک یا واسطه نیاز ندارید؛ فقط یک کیف پول دیجیتال لازم است. کوچک‌ترین واحد بیت کوین هم «ساتوشی» نام دارد: هر بیت کوین ۱۰۰ میلیون ساتوشی است، پس لازم نیست یک بیت کوین کامل بخرید.
بیت کوین چطور کار می‌کند؟ بلاک چین و استخراج
تراکنش‌های بیت کوین در بسته‌هایی به اسم بلاک جمع می‌شوند و هر بلاک به بلاک قبلی زنجیر میشود؛ به این زنجیره بلاک چین می‌گویند. پس جواب کوتاه «بلاک چین چیست» این است: دفتری مشترک و زنجیره‌ای که هر صفحه‌ی آن به صفحه‌ی قبلی قفل شده و تغییر دادن گذشته را تقریباً غیرممکن می‌کند. تقریباً هر ۱۰ دقیقه یک بلاک جدید ساخته میشود.
بلاک‌ها را ماینرها (استخراج‌کننده‌ها) می‌سازند و به این کار ماینینگ یا استخراج بیت کوین می‌گویند: کامپیوترهای مخصوصی که برای حل یک مسئله‌ی ریاضی با هم رقابت میکنند. برنده بلاک را به زنجیره اضافه می‌کند و پاداش می‌گیرد؛ این پاداش تنها راه ساخته شدن بیت کوین جدید است. به این روش «اثبات کار» (Proof of Work) می‌گویند و سختی مسئله تقریباً هر دو هفته طوری تنظیم میشود که فاصله‌ی بلاک‌ها حدود ۱۰ دقیقه بماند.
بیت کوین چه کاربردی دارد و چرا ارزش دارد؟
بیت کوین چیست و چه کاربردی دارد؟ امروز بیشتر به‌عنوان ذخیره‌ی ارزش و دارایی سرمایه‌گذاری استفاده میشود تا وسیله‌ی پرداخت روزمره. ارزش بیت کوین را عرضه و تقاضا تعیین می‌کند، نه پشتوانه‌ی دولتی. چند ویژگی باعث شده تقاضا برای آن زیاد باشد:
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| عرضه‌ی محدود | هیچ‌وقت بیشتر از ۲۱ میلیون بیت کوین ساخته نمی‌شود؛ حدود ۲۰٫۱ میلیون (بیش از ۹۵ درصد) تا آبان ۱۴۰۵ استخراج شده و آخرین ساتوشی حدود سال ۲۱۴۰ استخراج میشود. |
| غیرمتمرکز | هیچ نهادی نمی‌تواند بیت کوین بیشتری چاپ کند یا تراکنش ثبت‌شده را برگرداند. |
| «طلای دیجیتال» | بسیاری از سرمایه‌گذاران بیت کوین را مثل طلا ذخیره‌ی ارزش می‌دانند، هرچند نوسانش بسیار بیشتر از طلاست. |
| ورود سرمایه‌گذاران نهادی | از ژانویه‌ی ۲۰۲۴ صندوق‌های ETF اسپات بیت کوین در آمریکا معامله می‌شوند و شرکت‌ها و صندوق‌های بزرگ هم بیت کوین می‌خرند. |
| انتقال جهانی | بیت کوین ۲۴ ساعته و بدون مرز جابه‌جا میشود، اما برای خریدهای روزمره کاربرد محدودی دارد. |
طبق داده‌های CoinGecko، قیمت بیت کوین در ۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۷۹٬۸۰۰ دلار و ارزش بازارش حدود ۱٫۶ تریلیون دلار بوده است. قیمت لحظه‌ای و نمودار را در صفحه‌ی قیمت بیت کوین ببینید.
هاوینگ بیت کوین چیست؟ هاوینگ بعدی کی است؟
هاوینگ (Halving) یعنی نصف شدن پاداشی که ماینرها برای ساختن هر بلاک می‌گیرند. هاوینگ بیت کوین بعد از هر ۲۱۰ هزار بلاک، یعنی تقریباً هر چهار سال یک‌بار، به‌طور خودکار اتفاق می‌افتد و سرعت ساخته شدن بیت کوین جدید را کم می‌کند. هاوینگ چیست به زبان ساده؟ یعنی عرضه‌ی تازه‌ی بیت کوین هر چهار سال نصف میشود.
| هاوینگ | تاریخ | پاداش هر بلاک |
|---|---|---|
| اول | ۲۸ نوامبر ۲۰۱۲ | ۵۰ ← ۲۵ بیت کوین |
| دوم | ۹ ژوئیه‌ی ۲۰۱۶ | ۲۵ ← ۱۲٫۵ بیت کوین |
| سوم | ۱۱ مه ۲۰۲۰ | ۱۲٫۵ ← ۶٫۲۵ بیت کوین |
| چهارم | ۲۰ آوریل ۲۰۲۴ | ۶٫۲۵ ← ۳٫۱۲۵ بیت کوین |
| پنجم (بعدی) | حدود آوریل ۲۰۲۸ (فروردین یا اردیبهشت ۱۴۰۷) | ۳٫۱۲۵ ← ۱٫۵۶۲۵ بیت کوین |
هاوینگ بعدی بیت کوین در بلاک شماره‌ی ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ رخ میدهد. شبکه در ۵ آبان ۱۴۰۵ به بلاک حدود ۹۷۳٬۳۵۰ رسیده بود؛ با حدود ۷۶ هزار بلاک باقی‌مانده و ۱۰ دقیقه برای هر بلاک، هاوینگ بیت کوین ۲۰۲۸ حدوداً در آوریل آن سال است. تاریخ دقیق به سرعت ساخت بلاک‌ها بستگی دارد.
دامیننس بیت کوین چیست؟
دامیننس چیست؟ دامیننس (Dominance) یعنی سهم یک ارز از ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال. دامیننس بیت کوین (Bitcoin Dominance) سهم بیت کوین از ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال است:
معامله‌گران از دامیننس برای فهمیدن جهت پول در بازار کریپتو استفاده میکنند. وقتی دامیننس بیت کوین بالا می‌رود، معمولاً بیت کوین از آلت‌کوین‌ها قوی‌تر است؛ وقتی پایین می‌آید و بازار رشد می‌کند، آلت‌کوین‌ها جلو می‌افتند و گاهی به این دوره «آلت سیزن» می‌گویند. این‌ها برداشت‌های رایج‌اند، نه قانون قطعی.
دامیننس تتر (USDT Dominance) سهم تتر از کل بازار است. چون تتر قیمت ثابتی دارد، بالا رفتن دامیننس تتر معمولاً یعنی پول از رمزارزهای پرنوسان به سمت استیبل کوین رفته است. دامیننس بیت کوین امروز و دامیننس تتر را می‌توانید در تریدینگ ویو با نمادهای CRYPTOCAP:BTC.D و CRYPTOCAP:USDT.D یا در سایت‌هایی مثل CoinGecko ببینید.
بیت کوین چیست و چگونه بخریم؟
دو راه اصلی برای معامله‌ی بیت کوین وجود دارد که با هم فرق مهمی دارند:
| روش | صرافی ارز دیجیتال | CFD بیت کوین در بروکر |
|---|---|---|
| مالکیت | خود بیت کوین را می‌خرید و می‌توانید به کیف پول منتقل کنید | بیت کوین واقعی ندارید؛ فقط روی تغییر قیمت معامله می‌کنید |
| اهرم | معمولاً بدون اهرم (در بخش اسپات) | با لوریج؛ سود و زیان بزرگ‌تر |
| فروش استقراضی | در اسپات ممکن نیست | می‌توانید روی کاهش قیمت هم معامله کنید |
| هزینه | کارمزد معامله و برداشت | اسپرد، کمیسیون و سواپ شبانه |
کاربران ایرانی معمولاً از صرافیهای داخلی که با تومان کار میکنند بیت کوین می‌خرند، چون بسیاری از صرافیهای خارجی طبق قوانین تحریم به ساکنان ایران خدمات نمی‌دهند. برای معامله‌ی CFD هم شرایط هر بروکر، از جمله وضعیت کاربران ایرانی، در صفحه‌ی مقایسه‌ی بروکرهای فارکس آمده است. اگر تازه شروع کرده‌اید، مقاله‌ی ترید چیست را هم بخوانید.
ریسک‌ها و مزایای بیت کوین
مزایا
- عرضه‌ی محدود و قابل پیش‌بینی
- شبکه‌ی غیرمتمرکز با بیش از ۱۵ سال سابقه
- نقدشوندگی بالا و معامله‌ی ۲۴ ساعته
- دسترسی از طریق صرافی‌ها، ETFها و بروکرها
ریسک‌ها
- نوسان شدید: از سقف ۱۲۶٬۰۸۰ دلار (مهر ۱۴۰۴) تا حدود ۸۰ هزار دلار در آبان ۱۴۰۵، یعنی حدود ۳۷ درصد افت
- از دست رفتن کلید خصوصی یعنی از دست رفتن همیشگی دارایی
- هک صرافی‌ها و کلاهبرداری‌های رمزارزی
- تغییر قوانین در کشورهای مختلف
سؤالات متداول درباره‌ی بیت کوین
بیت کوین چیست به زبان ساده؟
بیت کوین اولین ارز دیجیتال دنیاست؛ پولی اینترنتی که هیچ بانک یا دولتی آن را کنترل نمی‌کند و تراکنش‌هایش در یک دفتر عمومی به اسم بلاک چین ثبت میشود. حداکثر ۲۱ میلیون واحد از آن ساخته میشود.
بیت کوین چه ربطی به برق دارد؟
بیت کوین جدید با استخراج ساخته میشود و دستگاههای استخراج برای حل مسئلههای ریاضی شبکه برق بسیار زیادی مصرف میکنند؛ به همین دلیل استخراج بیت کوین به مصرف برق گره خورده است.
هاوینگ بعدی بیت کوین کی است؟
هاوینگ بعدی در بلاک ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ رخ میدهد که با سرعت فعلی شبکه حدود آوریل ۲۰۲۸ (فروردین یا اردیبهشت ۱۴۰۷) است. پاداش هر بلاک در آن زمان از ۳٫۱۲۵ به ۱٫۵۶۲۵ بیت کوین میرسد.
دامیننس بیت کوین چیست و از کجا ببینیم؟
دامیننس بیت کوین سهم ارزش بازار بیت کوین از کل بازار ارزهای دیجیتال است (حدود ۵۹٫۵ درصد در آبان ۱۴۰۵). آن را در تریدینگ ویو با نماد CRYPTOCAP:BTC.D یا در سایت CoinGecko ببینید.
دامیننس تتر چیست؟
سهم تتر از ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال است. بالا رفتن دامیننس تتر معمولاً یعنی پول از رمزارزهای پرنوسان به سمت استیبل کوین رفته است. نماد آن در تریدینگ ویو CRYPTOCAP:USDT.D است.
بیت کوین را چگونه بخریم؟
یا از صرافی ارز دیجیتال و با مالکیت واقعی، یا بهصورت CFD در بروکرها بدون مالکیت واقعی. کاربران ایرانی معمولاً از صرافیهای داخلی خرید میکنند. در هر حال کلید خصوصی خود را امن نگه دارید و فقط با پولی معامله کنید که از دست دادنش زندگی شما را مختل نکند.
