تتر چیست؟ خلاصه در یک نگاه:
- تتر چیست؟
- استیبل کوین چیست؟
- ثابت ماندن قیمت
- شبکه‌های تتر
- کاربرد برای تریدرها
- قیمت تتر به تومان
- ریسک‌ها
- تتر یا USDC
- سؤالات متداول
تتر چیست؟ ارز تتر به زبان ساده
تتر (Tether، با نماد USDT) یک ارز دیجیتال است که قیمتش تقریباً همیشه برابر ۱ دلار آمریکا می‌ماند. شرکت Tether Limited آن را از سال ۲۰۱۴ منتشر میکند و ادعا میکند به ازای هر تتر در گردش، دارایی معادل یک دلار (پول نقد، اوراق قرضه‌ی کوتاه‌مدت خزانه‌داری آمریکا و دارایی‌های دیگر) به‌عنوان پشتوانه نگه می‌دارد.
در این مقاله تتر چیست و چه کاربردی دارد را به زبان ساده و از نگاه یک معامله‌گر توضیح می‌دهیم. پس «تتر یعنی چه»؟ یعنی دلارِ دیجیتالی که روی بلاکچین جابه‌جا می‌شود: مثل بیت کوین ۲۴ ساعته و در چند دقیقه منتقل می‌شود، اما برخلاف بیت کوین، قیمتش بالا و پایین نمی‌رود. همین ویژگی، تتر را به پرمعامله‌ترین ارز دیجیتال دنیا تبدیل کرده است. طبق داده‌های CoinGecko، ارزش بازار تتر در آبان ۱۴۰۵ حدود ۱۸۲ میلیارد دلار بوده و بعد از بیت کوین و اتریوم سومین ارز دیجیتال بزرگ است.
استیبل کوین چیست و چه انواعی دارد؟
استیبل کوین (Stablecoin) یعنی «رمزارز باثبات»؛ ارزی که قیمتش به یک دارایی مثل دلار، یورو یا طلا گره خورده است. تتر معروف‌ترین استیبل کوین است، اما تنها نوع آن نیست:
| نوع استیبل کوین | پشتوانه | نمونه |
|---|---|---|
| با پشتوانه‌ی پول رایج | دلار نقد و اوراق قرضه نزد شرکت ناشر | تتر (USDT)، یو اس دی کوین (USDC) |
| با پشتوانه‌ی رمزارز | رمزارزهایی که بیشتر از ارزش استیبل کوین در قرارداد هوشمند قفل می‌شوند | دای (DAI) |
| با پشتوانه‌ی کالا | طلای فیزیکی | تتر گلد (XAUT): هر واحد معادل یک اونس طلا |
| الگوریتمی | بدون پشتوانه‌ی واقعی؛ فقط سازوکار نرم‌افزاری | TerraUSD که در مه ۲۰۲۲ سقوط کرد |
طبق CoinGecko، ارزش بازار USDC حدود ۷۱ میلیارد دلار و DAI حدود ۴.۵ میلیارد دلار است؛ یعنی تتر به‌تنهایی از مجموع رقبای اصلی‌اش بزرگ‌تر است.
تتر چطور قیمت ۱ دلاری را حفظ میکند؟
تتر چگونه کار میکند؟ مشتریان بزرگ و احرازهویت‌شده‌ی شرکت تتر می‌توانند دلار واریز کنند و تتر جدید بگیرند (ضرب یا Mint) یا تتر را پس بدهند و دلار بگیرند (بازخرید یا Redeem). همین امکان، قیمت را نزدیک ۱ دلار نگه می‌دارد:
- اگر قیمت تتر در صرافی‌ها کمی زیر ۱ دلار برود، معامله‌گران ارزان می‌خرند و ۱ دلار بازخرید می‌گیرند؛ تقاضا قیمت را بالا می‌برد.
- اگر قیمت بالای ۱ دلار برود، تتر جدید با ۱ دلار ضرب می‌شود و گران‌تر فروخته می‌شود؛ عرضه قیمت را پایین می‌آورد.
شرکت تتر هر سه ماه گزارش «تأیید ذخایر» (Attestation) منتشر میکند که ترکیب پشتوانه را نشان می‌دهد؛ بیشتر آن اوراق خزانه‌داری کوتاه‌مدت آمریکاست. این گزارشها حسابرسی کامل نیستند و منتقدان سال‌هاست شفافیت بیشتری می‌خواهند.
شبکه‌های تتر: ترون (TRC20)، اتریوم (ERC20) و BSC (BEP20)
تتر روی یک بلاکچین نیست؛ همان USDT روی شبکه‌های مختلف منتشر شده و کارمزد و سرعت انتقالش به شبکه بستگی دارد. وقتی در صرافی یا بروکر گزینه‌ی «شبکه تتر» را می‌بینید، منظور همین است:
| شبکه | بلاکچین | کارمزد معمول | نکته |
|---|---|---|---|
| TRC20 | ترون (Tron) | کم؛ در بیشتر صرافی‌ها حدود ۱ دلار برای برداشت | رایج‌ترین شبکهی تتر برای واریز به بروکرها |
| ERC20 | اتریوم | متغیر و معمولاً بالاتر؛ گاهی چند دلار | قدیمی‌ترین و پذیرفته‌شده‌ترین؛ برای مبالغ بزرگ |
| BEP20 | بی‌ان‌بی اسمارت چین (BSC)؛ همان تتر BEP20 | معمولاً خیلی کم | آدرسش شبیه ERC20 است؛ اشتباه گرفتنش رایج است |
| سولانا، TON و… | Solana، The Open Network و چند شبکهی دیگر | معمولاً کم | همه‌ی صرافی‌ها و بروکرها پشتیبانی نمی‌کنند |
کارمزدها به وضعیت شبکه و سیاست هر صرافی بستگی دارد و ثابت نیست. تتر TRC20 چیست؟ همان تتر روی شبکهی ترون؛ و تفاوت TRC20 و ERC20 فقط در شبکهی انتقال است، نه در ارزش: هر دو ۱ تتر هستند.
کیف پول تتر: هر کیف پولی که شبکهی موردنظر را پشتیبانی کند، میتواند تتر نگه دارد؛ چه کیف پول صرافی (کلید خصوصی دست صرافی است) و چه کیف پول شخصی (کلید خصوصی و عبارت بازیابی دست خودتان است و نباید آن را به کسی بدهید).
چرا تریدرها از تتر استفاده می‌کنند؟
ارز تتر چه کاربردی دارد؟ برای معامله‌گران فارکس و رمزارز، تتر بیشتر یک ابزار جابه‌جایی پول است تا یک سرمایه‌گذاری:
- واریز و برداشت در بروکرها: بسیاری از بروکرهای فارکس واریز و برداشت با USDT (معمولاً TRC20 و ERC20) را می‌پذیرند و حساب معاملاتی را به دلار شارژ می‌کنند.
- حفظ ارزش بین معاملات: تریدر رمزارز وقتی از بیت کوین یا آلت‌کوین خارج می‌شود، دارایی را به تتر تبدیل میکند تا از نوسان در امان بماند.
- جفتهای معاملاتی: بیشتر معاملات رمزارز با تتر قیمت‌گذاری می‌شوند؛ مثل BTC/USDT. قیمت زنده‌ی بیت کوین را در صفحهی قیمت و تحلیل بیت کوین ببینید.
- سرعت و دسترسی: انتقال ۲۴ ساعته و هفت روز هفته، بدون تعطیلی بانکی.
قیمت تتر به تومان چطور تعیین می‌شود؟
قیمت جهانی تتر حدود ۱ دلار است، اما قیمت تتر به تومان یا «نرخ تتر» از عرضه و تقاضای خرید و فروش آن با ریال تعیین می‌شود و معمولاً هم‌جهت با نرخ دلار بازار آزاد حرکت میکند. برای همین قیمت تتر امروز در پلتفرم‌های مختلف کمی با هم فرق دارد و ممکن است چند درصد با نرخ دلار فاصله داشته باشد.
ریسک‌ها و مزایای تتر
مزایا
- قیمت باثبات و نزدیک به ۱ دلار
- نقدشوندگی بسیار بالا در همه‌ی صرافی‌ها
- انتقال سریع روی چند شبکه با کارمزد کم
- پذیرفته‌شده در بسیاری از بروکرها
معایب و ریسک‌ها
- ناشر متمرکز؛ اعتماد به پشتوانه‌ی شرکت تتر
- گزارش ذخایر، حسابرسی کامل نیست
- امکان مسدود شدن آدرس توسط شرکت تتر
- ریسک از دست رفتن دارایی با شبکهی اشتباه یا کلاهبرداری
مسدود شدن (Freeze): شرکت تتر میتواند USDT هر آدرسی را روی شبکه مسدود کند. طبق گزارشها، این شرکت از دسامبر ۲۰۲۳ آدرس‌هایی را که در فهرست تحریمهای وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) قرار می‌گیرند مسدود میکند و به درخواست نهادهای قانونی هم بارها دارایی کیف پول‌ها را فریز کرده است. خبرهای مرتبط را در اخبار ارز دیجیتال دنبال کنید.
قوانین: در اتحادیه‌ی اروپا، با اجرای مقررات رمزارزی MiCA، برخی صرافی‌ها معامله‌ی تتر را برای کاربران اروپایی محدود کرده‌اند؛ این نمونه‌ای است از اینکه قوانین می‌توانند دسترسی به یک استیبل کوین را تغییر دهند.
تتر یا USDC؟ مقایسه‌ی دو استیبل کوین بزرگ
| تتر (USDT) | یو اس دی کوین (USDC) | |
|---|---|---|
| ناشر | Tether Limited | Circle |
| ارزش بازار (آبان ۱۴۰۵) | حدود ۱۸۲ میلیارد دلار | حدود ۷۱ میلیارد دلار |
| نقدشوندگی | بیشترین در صرافی‌ها و بروکرها | بالا، به‌خصوص در آمریکا و اروپا |
| شفافیت پشتوانه | گزارش‌های فصلی تأیید ذخایر | گزارش‌های ماهانه و نظارت سخت‌گیرانه‌تر |
| امکان مسدود کردن | دارد | دارد |
برای تریدرها معمولاً تتر به خاطر پذیرش گسترده‌تر در بروکرها و صرافی‌ها کاربردی‌تر است، اما هر دو ریسک ناشر متمرکز را دارند. اگر تازه با معامله‌گری آشنا می‌شوید، مقاله‌ی ترید چیست و تریدر کیست؟ را هم بخوانید.
سؤالات متداول درباره‌ی تتر
تتر چیست؟
تتر (USDT) یک استیبل کوین است؛ ارز دیجیتالی که قیمتش به دلار آمریکا گره خورده و تقریباً همیشه حدود ۱ دلار است. شرکت Tether Limited آن را از ۲۰۱۴ منتشر میکند.
ارز تتر چه کاربردی دارد؟
برای انتقال سریع دلار روی بلاکچین، حفظ ارزش بین معاملات رمزارز، جفتهای معاملاتی مثل BTC/USDT و واریز و برداشت در بسیاری از بروکرهای فارکس.
تتر TRC20 چیست و با ERC20 چه فرقی دارد؟
TRC20 تتر روی شبکهی ترون و ERC20 تتر روی شبکهی اتریوم است. ارزش هر دو ۱ تتر است؛ فرق در کارمزد و سرعت انتقال است و TRC20 معمولاً کارمزد کمتری دارد.
آیا قیمت تتر همیشه یک دلار است؟
تقریباً، اما نه همیشه. در مه ۲۰۲۲ قیمت تتر برای مدت کوتاهی تا حدود ۰.۹۵ دلار افت کرد و بعد به ۱ دلار برگشت.
چرا قیمت تتر به تومان تغییر میکند؟
چون نرخ تتر به تومان از عرضه و تقاضای خرید و فروش آن با ریال تعیین می‌شود و هم‌جهت با نرخ دلار بازار آزاد حرکت میکند.
آیا تتر ممکن است مسدود شود؟
بله. شرکت تتر میتواند USDT آدرسها را مسدود کند و طبق گزارشها آدرسهای فهرست تحریمهای آمریکا را از دسامبر ۲۰۲۳ مسدود میکند.
برای واریز تتر به بروکر از کدام شبکه استفاده کنم؟
از شبکهای که بروکر در صفحهی واریز اعلام کرده است. TRC20 رایج و کمهزینه است، اما همیشه آدرس و شبکه را با صفحهی واریز بروکر تطبیق دهید و اول مبلغ کم بفرستید.
ارزش بازارها از CoinGecko در ۴ آبان ۱۴۰۵. این مطلب آموزشی است و توصیه‌ی خرید، فروش یا نگهداری هیچ ارزی نیست.
