کندل (Candle) یا شمع ژاپنی، هر کدام از شمع‌های رنگی نمودار قیمت است که حرکت قیمت را در یک بازه زمانی مشخص نشان میدهد؛ مثلاً در یک ساعت یا یک روز. به نموداری که از این شمع‌ها ساخته می‌شود نمودار کندل استیک می‌گویند و محبوب‌ترین نمودار بین معامله‌گران فارکس، طلا و ارز دیجیتال است.
این روش نمایش قیمت قرن‌ها پیش توسط تاجران برنج ژاپنی ابداع شد و برای همین به آن شمع ژاپنی هم می‌گویند. اگر هنوز با انواع نمودار آشنا نیستید، اول درس انواع نمودار قیمت را ببینید.
اجزای کندل: بدنه، سایه، سقف و کف
- بدنه (Body): فاصله قیمت باز شدن تا بسته شدن. در کندل صعودی، باز شدن پایین بدنه و بسته شدن بالای آن است؛ در کندل نزولی برعکس.
- سایه یا فتیله (Shadow / Wick): خطوط باریک بالا و پایین بدنه که سقف و کف قیمت در آن بازه را نشان می‌دهند.
- رنگ: سبز (یا سفید) یعنی بسته شدن بالاتر از باز شدن؛ قرمز (یا سیاه) یعنی بسته شدن پایین‌تر. رنگ‌ها را در تنظیمات پلتفرم می‌شود عوض کرد.
انواع کندل‌ها
| نوع کندل | شکل | معنی |
|---|---|---|
| کندل صعودی و نزولی | بدنه سبز یا قرمز | جهت حرکت قیمت در آن بازه |
| ماروبوزو | بدنه بلند، بدون سایه یا با سایه خیلی کوتاه | تسلط کامل یک طرف بازار |
| فرفره (اسپینینگ تاپ) | بدنه کوچک با سایه‌های بالا و پایین | تردید؛ هیچ طرف برنده نشده |
| دوجی | باز و بسته شدن تقریباً یکی؛ شبیه علامت + | تعادل خریداران و فروشندگان؛ احتمال توقف روند |
| پین بار | بدنه کوچک در یک سر، سایه بلند در سر دیگر | رد شدن قیمت از یک سطح؛ پایه الگوهای چکش و ستاره دنبالهدار |
دوجی هم چند نوع دارد: دوجی سنجاقک (سایه پایین بلند، شبیه T)، دوجی سنگ قبر (سایه بالای بلند، شبیه T وارونه) و دوجی پایه‌بلند (سایه‌های بلند در هر دو طرف).
الگوهای تک‌کندلی مهم
الگوهای تک‌کندلی از شکل یک کندل به دست می‌آیند، اما معنی‌شان کاملاً به جایی که تشکیل شده‌اند بستگی دارد. در تصاویر زیر سه کندل کم‌رنگ، روند قبل از الگو را نشان می‌دهند:
چکش و مرد آویزان شکل یکسانی دارند؛ تفاوتشان فقط در جای تشکیل است: چکش بعد از ریزش (احتمال برگشت به بالا) و مرد آویزان بعد از رشد (هشدار ضعف روند صعودی). همین موضوع درباره چکش وارونه و ستاره دنبالهدار هم صدق می‌کند.
الگوهای دو و سه‌کندلی
این الگوها از دو یا سه کندل پشت سر هم ساخته می‌شوند و معمولاً از الگوهای تک‌کندلی معتبرترند:
- پوشا (Engulfing): بدنه کندل دوم کل بدنه کندل قبلی را در بر می‌گیرد؛ نشانه اینکه کنترل بازار عوض شده است.
- هارامی: برعکس پوشا؛ کندل دوم کوچک است و داخل بدنه کندل قبلی قرار می‌گیرد. نشانه کاهش قدرت روند.
- ستاره صبحگاهی و شامگاهی: سه کندلی؛ یک کندل بلند در جهت روند، یک کندل کوچک (تردید) و یک کندل بلند در خلاف جهت.
- سه سرباز سفید و سه کلاغ سیاه: سه کندل بلند پیاپی در یک جهت؛ نشانه شروع یا ادامه یک حرکت قوی.
چطور با الگوهای کندلی معامله کنیم؟
- محل تشکیل مهم‌تر از شکل است: یک چکش وسط نمودار ارزش کمی دارد؛ همان چکش روی یک ناحیه حمایت یا خط روند بسیار معتبرتر است.
- تایم‌فریم بالاتر، سیگنال معتبرتر: الگوهای کندلی نمودار روزانه و ۴ ساعته از نمودار ۵ دقیقه‌ای قابل اعتمادترند.
- منتظر تأیید بمانید: تا کندل بسته نشده، الگو کامل نیست. بسیاری از معامله‌گران صبر می‌کنند کندل بعدی هم در جهت الگو بسته شود.
- حد ضرر پشت سایه: در الگوی صعودی حد ضرر کمی زیر کف الگو و در الگوی نزولی کمی بالای سقف آن قرار می‌گیرد.
هیچ الگوی کندلی همیشه درست کار نمی‌کند. الگوها احتمال را کمی به نفع شما تغییر می‌دهند؛ مدیریت ریسک است که نتیجه بلندمدت را می‌سازد.
تایم‌فریم کندل و تایمر کندل در متاتریدر
هر کندل دقیقاً به اندازه تایم‌فریم نمودار طول می‌کشد: در نمودار ۱ ساعته (H1) هر کندل یک ساعت و در نمودار روزانه (D1) هر کندل یک روز است. کندل روزانه در بیشتر بروکرها همان ساعت رول‌اور، یعنی ۵ عصر به وقت نیویورک بسته می‌شود (۰۱:۳۰ یا ۰۰:۳۰ بامداد به وقت ایران؛ جزئیات در درس سشن‌های فارکس).
- تایمر کندل در متاتریدر: متاتریدر به‌طور پیش‌فرض زمان باقی‌مانده تا بسته شدن کندل را نشان نمی‌دهد. اندیکاتورهای رایگانی با نام‌هایی مثل Candle Time یا Candle Timer این شمارش معکوس را کنار کندل فعلی نمایش می‌دهند.
- تریدینگ ویو: شمارش معکوس بسته شدن کندل را کنار برچسب قیمت روی محور سمت راست نشان میدهد (از تنظیمات نمودار قابل فعال کردن است).
سوالات متداول درباره کندل استیک
کندل چیست؟
کندل یا شمع ژاپنی نمایش حرکت قیمت در یک بازه زمانی است که قیمت باز شدن، بسته شدن، سقف و کف آن بازه را با یک بدنه و دو سایه نشان میدهد.
رنگ سبز و قرمز کندل یعنی چه؟
کندل سبز یعنی قیمت در پایان بازه بالاتر از ابتدای آن بسته شده (صعودی) و کندل قرمز یعنی پایین‌تر بسته شده (نزولی).
مهمترین الگوهای کندلی کداماند؟
چکش، ستاره دنبالهدار، دوجی، پوشای صعودی و نزولی، هارامی و ستاره صبحگاهی و شامگاهی پرکاربردترین الگوها هستند.
آیا فقط با الگوهای کندلی می‌شود معامله کرد؟
بهتر است نه. الگوهای کندلی وقتی معتبرند که در محل مهمی مثل حمایت، مقاومت یا خط روند و در جهت روند تایم‌فریم بالاتر تشکیل شوند.
سایه کندل نشاندهنده چیست؟
سایه بالاترین و پایینترین قیمت آن بازه را نشان میدهد. سایه بلند یعنی قیمت تا آنجا رفته اما طرف مقابل بازار آن را برگردانده است.