در درس الگوهای هارمونیک و الگوی گارتلی دیدید که هر الگوی هارمونیک از پنج نقطه‌ی X، A، B، C و D ساخته می‌شود و نسبت‌های فیبوناچی شکل آن را تعیین می‌کنند. حالا سه الگوی مهم دیگر این خانواده را می‌شناسیم: الگوی خفاش، الگوی پروانه و الگوی خرچنگ. ظاهرشان شبیه گارتلی است، اما جای نقطه‌ی D و عمق اصلاح B در آن‌ها فرق دارد؛ همین تفاوت کوچک، جای ورود، حد ضرر و هدف را عوض میکند.
الگوی خفاش (Bat) و نسبت‌های آن
الگوی خفاش (Bat) را اسکات کارنی در سال 2001 معرفی کرد. شکلش شبیه گارتلی است، با دو تفاوت: اصلاح نقطه‌ی B کمعمقتر است و نقطه‌ی D عمیقتر، تا نزدیکی X، پایین می‌آید.
- AB: بین 0.382 و 0.5 موج XA (اصلاح کم‌عمق؛ اگر B به 0.618 برسد، احتمالاً گارتلی است).
- BC: بین 0.382 و 0.886 موج AB.
- CD: امتداد 1.618 تا 2.618 موج BC.
- نقطه‌ی D: روی 0.886 موج XA؛ هنوز از X عبور نکرده است.
چون D در خفاش خیلی نزدیک X است، حد ضرر پشت X فاصله‌ی کمی دارد و نسبت سود به ضرر معمولاً خوب است؛ به همین دلیل خفاش یکی از پرکاربردترین الگوهای هارمونیک است.
الگوی پروانه (Butterfly): صعودی و نزولی
الگوی پروانه (Butterfly) را برایس گیلمور معرفی کرد و کارنی نسبت‌های دقیق آن را تعریف کرد. مهم‌ترین ویژگی الگوی پروانه این است که نقطه‌ی D از X عبور میکند؛ یعنی در الگوی پروانه صعودی، قیمت کف تازه‌ای پایینتر از X می‌سازد و بعد احتمال برگشت دارد.
- AB: دقیقاً نزدیک 0.786 موج XA (اصلاح عمیق).
- BC: بین 0.382 و 0.886 موج AB.
- CD: امتداد 1.618 تا 2.24 موج BC.
- نقطه‌ی D: روی امتداد 1.27 موج XA (گاهی تا 1.618).
الگوی پروانه نزولی آینه‌ی همین شکل است: در حالت نزولی، نقطه‌ی D سقفی بالاتر از X می‌سازد و احتمال برگشت به پایین را نشان میدهد. چون D از X گذشته، تازه‌کارها گاهی آن را شکست روند می‌بینند؛ در حالی که در الگوی پروانه این عبور بخشی از تعریف الگوست.
الگوی خرچنگ (Crab) و نسبت‌های آن
الگوی خرچنگ (Crab) را هم اسکات کارنی در سال 2000 معرفی کرد. خرچنگ دقیق‌ترین و کشیده‌ترین الگوی این خانواده است، چون موج CD بسیار بلند است و نقطه‌ی D خیلی دورتر از X مینشیند.
- AB: بین 0.382 و 0.618 موج XA.
- BC: بین 0.382 و 0.886 موج AB.
- CD: امتداد 2.24 تا 3.618 موج BC (موج آخر خیلی بلند).
- نقطه‌ی D: روی امتداد 1.618 موج XA.
چون حرکت CD در خرچنگ تند و طولانی است، معمولاً با هیجان بازار همراه می‌شود؛ ورود زودتر از رسیدن به 1.618 یکی از پرهزینه‌ترین اشتباه‌ها در این الگوست.
مقایسه و معامله با الگوهای پروانه، خفاش و خرچنگ
| الگو | اصلاح B از XA | نقطه‌ی D نسبت به XA | امتداد CD از BC | D نسبت به X |
|---|---|---|---|---|
| گارتلی | 0.618 | 0.786 | 1.27 تا 1.618 | داخل |
| خفاش | 0.382 تا 0.5 | 0.886 | 1.618 تا 2.618 | داخل (نزدیک X) |
| پروانه | 0.786 | 1.27 | 1.618 تا 2.24 | بیرون |
| خرچنگ | 0.382 تا 0.618 | 1.618 | 2.24 تا 3.618 | خیلی بیرون |
ساده‌ترین راه تشخیص: اول ببینید B چقدر اصلاح کرده و بعد بررسی کنید D کجا مینشیند. الگوهای کم‌کاربردتری مثل الگوی سایفر (Cypher) و الگوی کوسه (Shark) هم همین منطق را با نسبت‌های دیگر دارند؛ مثلاً در سایفر نقطه‌ی D روی 0.786 موج XC قرار میگیرد.
برای پیدا کردن D در پروانه و خرچنگ صعودی، امتداد موج XA را از نقطه‌ی A به پایین حساب کنید:
D (صعودی) = A − نسبت امتداد × (A − X)
جای حد ضرر در این سه الگو فرق دارد: در خفاش معمولاً پشت X، و در پروانه و خرچنگ که D از X گذشته، پشت امتداد بعدی (مثلاً 1.618 برای پروانه). نسبت را با ماشین حساب ریسک به ریوارد و حجم را با ماشین حساب حجم معامله بسنجید. محاسبه‌ی سطوح امتداد را هم می‌توانید با ماشین حساب فیبوناچی انجام دهید.
رسم الگوهای پروانه، خفاش و خرچنگ در متاتریدر و تریدینگ ویو
- تریدینگ ویو: ابزار XABCD Pattern در بخش الگوها، نسبت هر موج را هنگام رسم نشان میدهد؛ با آن به‌راحتی می‌بینید B روی 0.5 است یا 0.786 و الگو خفاش است یا پروانه. راهنمای کار با این پلتفرم را در مقاله‌ی تریدینگ ویو چیست ببینید.
- متاتریدر: ابزار آماده‌ی XABCD ندارد. برای پروانه و خرچنگ از ابزار Fibonacci Retracement روی موج XA استفاده کنید و در تنظیمات آن سطح‌های 1.27 و 1.618 را اضافه کنید تا امتداد XA دیده شود.
- هنگام رسیدن قیمت به PRZ، دنبال نشانه‌ی برگشت مثل کندل برگشتی یا واگرایی در اندیکاتور RSI باشید.
قبل از معامله‌ی واقعی، هر سه الگو را روی نمودارهای گذشته پیدا کنید و روی حساب دمو تمرین کنید؛ نمودار زنده‌ی طلا را هم در صفحه‌ی تحلیل اونس طلا ببینید.
اشتباهات رایج در الگوهای پروانه، خفاش و خرچنگ
- اشتباه گرفتن خفاش با گارتلی: مرز اصلی جای B است؛ B بیشتر از 0.5 دیگر خفاش نیست.
- ترس از عبور D از X در پروانه و خرچنگ: در این دو الگو عبور از X طبیعی است؛ معیار باطل شدن، عبور از امتداد بعدی است.
- ورود زودهنگام در خرچنگ: موج CD بلند است و قیمت ممکن است از 1.27 هم بگذرد؛ تا رسیدن به PRZ صبر کنید.
- حد ضرر خیلی نزدیک: PRZ یک ناحیه است و قیمت ممکن است کمی از آن عبور کند. فاصله را با اندیکاتور ATR بسنجید.
- نادیده گرفتن روند بزرگ‌تر و سطوح مهم: PRZ که با یک حمایت یا مقاومت قدیمی همپوشانی دارد معتبرتر است.
سوالات متداول درباره الگوی پروانه، خفاش و خرچنگ
الگوی پروانه در تحلیل تکنیکال چیست؟
الگوی پروانه یک الگوی هارمونیک پنجنقطهای است که در آن B حدود 0.786 موج XA را اصلاح میکند و D از X عبور میکند و روی امتداد 1.27 موج XA قرار میگیرد؛ این ناحیه محل احتمالی برگشت قیمت است.
فرق الگوی خفاش و گارتلی چیست؟
در خفاش اصلاح B کمعمقتر است (0.382 تا 0.5) و D عمیقتر، روی 0.886 موج XA، مینشیند؛ در گارتلی B حدود 0.618 و D روی 0.786 است.
الگوی خرچنگ چه ویژگی‌ای دارد؟
در الگوی خرچنگ موج CD بسیار بلند است و D روی امتداد 1.618 موج XA، دورتر از همه‌ی الگوهای این خانواده، قرار میگیرد.
الگوی پروانه صعودی و نزولی چه فرقی دارند؟
در پروانه صعودی D کفی پایینتر از X است و احتمال برگشت به بالا را نشان میدهد؛ در پروانه نزولی D سقفی بالاتر از X است و احتمال برگشت به پایین را نشان میدهد.
کدام الگوی هارمونیک معتبرتر است؟
هیچ الگویی همیشه کار نمیکند. اعتبار هر الگو به دقت نسبتها، همپوشانی PRZ با سطوح مهم، واکنش قیمت در آن ناحیه و مدیریت ریسک بستگی دارد.