سوآپ در فارکس خلاصه در یک نگاه:
- سوآپ چیست؟
- چرا سواپ گرفته میشود؟
- سواپ مثبت و منفی
- ساعت سواپ و سواپ سهبرابر
- نحوه محاسبه سواپ
- دیدن نرخ سواپ در متاتریدر
- سواپ طلا، نفت و رمزارز
- حساب بدون سواپ
- کم کردن هزینه سواپ
- معانی دیگر سواپ
- سؤالات متداول
سوآپ چیست؟
سوآپ یا سواپ چیست؟ سواپ (Swap) در فارکس هزینه یا درآمدی است که اگر پوزیشن شما بعد از پایان روز معاملاتی باز بماند، به حساب اعمال میشود. به آن «بهرهی شبانه»، «کارمزد شبانه» یا رول اور (Rollover) هم میگویند. اگر معامله را در همان روز باز کنید و ببندید، سواپی در کار نیست.
پس در جواب سوآپ در فارکس چیست یا سواپ در فارکس چیست میشود گفت: قیمتِ «نگه داشتن پوزیشن از یک روز به روز بعد». این مبلغ گاهی منفی است و از موجودی کم میشود و گاهی مثبت است و به حساب واریز میشود. معنی سوآپ در فارکس همین است و ربطی به سود یا زیان حرکت قیمت ندارد؛ یک ردیف جداگانه در گزارش معاملات است.
چرا سواپ گرفته میشود؟
مفهوم سواپ در فارکس از ساختار خود بازار ارز میآید. وقتی یک جفتارز مثل EUR/USD را میخرید، در عمل یورو را نگه داشتهاید و دلار را «قرض گرفتهاید». هر ارز نرخ بهرهی خودش را دارد که بانک مرکزی آن کشور تعیین میکند. اگر نرخ بهرهی ارزی که خریدهاید از ارزی که فروختهاید بیشتر باشد، اختلاف به نفع شماست و برعکس.
در بازار نقدی ارز، تسویهی معامله دو روز کاری بعد انجام میشود. بروکر برای اینکه پوزیشن شما شببهشب باز بماند، آن را با یک معاملهی «سواپ» به روز بعد منتقل میکند؛ اسم این هزینه هم از همینجا آمده است. بروکر روی اختلاف نرخ بهره یک حاشیهی کارمزد هم اضافه میکند، برای همین نرخ سواپ فارکس هر بروکر با بروکر دیگر فرق دارد.
اختلاف نرخ بهرهها را میتوانید در صفحهی نرخ بهره بانکهای مرکزی ببینید. مثلاً در آبان ۱۴۰۵ محدودهی نرخ فدرال رزرو 3.75 تا 4 درصد و نرخ سپردهی بانک مرکزی اروپا 2.5 درصد است؛ این فاصله توضیح میدهد چرا خرید EUR/USD معمولاً سواپ منفی دارد. وقتی بانکهای مرکزی نرخ را تغییر میدهند، سواپها هم چند روز بعد تغییر میکنند.
سواپ مثبت و سواپ منفی
هر نماد دو عدد سواپ دارد: سواپ خرید (Swap Long) و سواپ فروش (Swap Short). معمولاً یکی منفیتر از دیگری است و گاهی یکی مثبت میشود.
| نوع | چه زمانی پیش میآید | اثر روی حساب |
|---|---|---|
| سواپ منفی | نرخ بهرهی ارزی که فروختهاید بیشتر است، یا کارمزد بروکر از اختلاف نرخ بیشتر است | هر شب از موجودی کم میشود |
| سواپ مثبت | نرخ بهرهی ارزی که خریدهاید به اندازهی کافی بیشتر است | هر شب مبلغی به حساب واریز میشود |
| هر دو منفی | اختلاف نرخ کم است و کارمزد بروکر هر دو طرف را منفی کرده | خرید و فروش هر دو هزینه دارند |
سواپ مثبت در فارکس به استراتژی معروف «کری ترید» (Carry Trade) منجر شده است: خرید ارزی با نرخ بهرهی بالا در برابر ارزی با نرخ پایین، با هدف دریافت سواپ. اما سواپ مثبت چند دلار در هر شب است و یک حرکت خلاف قیمت میتواند سواپ چند ماه را در یک روز از بین ببرد.
ساعت سواپ و سواپ سهبرابر چهارشنبه
سواپ در «پایان روز معاملاتی» اعمال میشود که در بیشتر بروکرها ساعت 00:00 به وقت سرور است. بسیاری از بروکرها ساعت سرور را GMT+2 در زمستان و GMT+3 در تابستان میگذارند تا با ساعت 17:00 نیویورک همزمان شود. یعنی به وقت ایران معمولاً حدود 01:30 بامداد در زمستان و 00:30 در تابستان. ساعت دقیق را در مشخصات نماد یا سایت بروکر خودتان چک کنید.
نکتهای که خیلیها نمیدانند سواپ سهبرابر (Triple Swap) است: چون تسویهی فارکس دو روز کاری طول میکشد، پوزیشنی که شب چهارشنبه باز بماند، هزینهی شنبه و یکشنبه را هم میپردازد. به همین دلیل در جفتارزها و معمولاً طلا، سواپ شب چهارشنبه سه برابر حساب میشود. در برخی شاخصها و انرژی این روز جمعه است.
نحوه محاسبه سواپ در فارکس
بروکرها نرخ سواپ را به چند شکل اعلام میکنند. رایجترین آن در متاتریدر «پوینت» است. فرمول محاسبه سواپ در این حالت:
روش دوم بر اساس اختلاف نرخ بهره است. این فرمول تقریبی کمک میکند بفهمید عدد بروکر از کجا آمده:
برای نحوه محاسبه سواپ در فارکس لازم نیست هر بار دستی حساب کنید: ماشین حساب سواپ نماد، جهت، حجم، تعداد شب و شب چهارشنبه را میگیرد و هزینه را به دلار و تومان نشان میدهد. اگر میخواهید سواپ را کنار اسپرد و کمیسیون ببینید، از ماشین حساب هزینهی معامله استفاده کنید. مفهوم پوینت و لات را هم در درسهای پیپ چیست و لات چیست توضیح دادهایم.
دیدن نرخ سواپ در متاتریدر
در متاتریدر ۵ یا ۴ این مسیر را بروید:
- در پنجرهی Market Watch روی نماد راستکلیک کنید و Specification (مشخصات) را بزنید.
- ردیفهای Swap long و Swap short نرخ سواپ خرید و فروش را نشان میدهند.
- ردیف Swap type واحد نرخ را میگوید (پوینت، ارز پایه، درصد یا ارز حساب).
- ردیف 3-days swap روزی را نشان میدهد که سواپ سهبرابر اعمال میشود.
سواپ اعمالشده در زبانهی Trade یا History، ستون Swap، کنار هر پوزیشن دیده میشود.
سواپ طلا، نفت و رمزارز
سواپ طلا برای تریدرهای ایرانی اهمیت زیادی دارد، چون XAUUSD پرمعاملهترین نماد است. در سواپ طلا در فارکس، هر لات استاندارد معمولاً ۱۰۰ اونس است و نرخ سواپ با نرخ بهرهی دلار و هزینهی قرض طلا تعیین میشود. در بیشتر بروکرها سواپ خرید طلا منفی است و گاهی سواپ فروش هم منفی است.
| دارایی | منشأ سواپ | نکته |
|---|---|---|
| جفتارزها | اختلاف نرخ بهرهی دو ارز | سهبرابر معمولاً چهارشنبه |
| طلا و نقره | نرخ بهرهی دلار و هزینهی قرض فلز | اغلب سواپ خرید منفی و بزرگ |
| سواپ نفت | اختلاف قیمت قرارداد آتی فعلی و بعدی | در زمان سررسید قرارداد ممکن است تعدیل قیمت هم داشته باشد |
| شاخصها و سهام CFD | نرخ بهرهی ارز پایه منهای سود سهام | سهبرابر در بعضی بروکرها جمعه |
| رمزارزها | هزینهی تأمین مالی بروکر | اغلب هر شب حتی آخر هفته و معمولاً بالا |
دربارهی قراردادهای نفت، مقالهی نفت برنت و WTI چیست را ببینید.
حساب بدون سواپ (حساب اسلامی) چیست؟
حساب بدون سواپ یا سواپ فری (Swap Free) حسابی است که در آن سواپ شبانه، چه مثبت و چه منفی، اعمال نمیشود. چون این حساب در ابتدا برای کسانی ساخته شد که دریافت و پرداخت بهره را با باورهای دینی خود ناسازگار میدانند، به آن حساب اسلامی (Islamic Account) هم میگویند. پس حساب اسلامی چیست؟ حسابی بدون بهرهی شبانه.
در عمل حساب اسلامی فارکس رایگان نیست. بروکر هزینهی نگه داشتن پوزیشن را به یکی از این شکلها جبران میکند:
- اسپرد بالاتر از حساب معمولی؛
- کمیسیون بیشتر در هر لات؛
- «کارمزد نگهداری» ثابت بعد از چند روز باز ماندن پوزیشن؛
- محدود کردن نمادها (مثلاً حذف رمزارزها یا برخی جفتارزهای اگزاتیک از حالت بدون سواپ).
مزایای حساب بدون سواپ
- هزینهی شبانهی قابل پیشبینی برای پوزیشنهای چندروزه
- عدم نگرانی از سواپ سهبرابر چهارشنبه
- مناسب کسی که دریافت بهره را نمیخواهد
معایب حساب بدون سواپ
- اسپرد یا کمیسیون اغلب بیشتر
- احتمال کارمزد نگهداری بعد از چند روز
- سواپ مثبت هم دریافت نمیشود
- بروکر میتواند در صورت سوءاستفاده حالت سواپ فری را لغو کند
بسیاری از بروکرها شرط میگذارند که حساب اسلامی برای کری ترید یا نگه داشتن طولانی پوزیشن به قصد فرار از هزینه استفاده نشود. پیش از افتتاح حساب، بخش «Swap-free terms» قرارداد را بخوانید.
دربارهی اینکه «حساب اسلامی فارکس حلال است یا نه»، پاسخ یک موضوع فقهی است و باید آن را از مرجع دینی خودتان بپرسید. ما فقط ساختار هزینه را توضیح میدهیم: حذف سواپ به معنی حذف هزینه نیست، شکل هزینه عوض میشود.
چطور هزینه سواپ را کم کنیم؟
- قبل از ورود نرخ سواپ را ببینید. اگر قصد دارید پوزیشن را چند روز نگه دارید، سواپ را از Specification بخوانید و در محاسبهی ریسک به ریوارد بگذارید.
- شب چهارشنبه را در نظر بگیرید. بستن پوزیشن کوتاهمدت قبل از پایان روز چهارشنبه، سه شب هزینه را حذف میکند.
- حجم را منطقی بگیرید. سواپ با حجم رابطهی مستقیم دارد؛ دو برابر لات یعنی دو برابر سواپ.
- بروکرها را مقایسه کنید. سواپ یک نماد در دو بروکر میتواند چند برابر فرق کند.
- حساب بدون سواپ را با حساب کنید، نه با حدس. هزینهی اسپرد و کارمزد نگهداری حساب اسلامی را با جمع سواپ حساب معمولی در همان مدت مقایسه کنید.
معانی دیگر سواپ (ارزی، کریپتو، پزشکی)
کلمهی swap در زبان انگلیسی یعنی «تعویض» و برای همین در جاهای مختلف معانی متفاوتی دارد. اگر swap چیست را جستجو کردهاید، این جدول منظورها را جدا میکند؛ مثلاً «سوآپ ارزی چیست» سؤالی از اقتصاد کلان است، نه فارکس:
| کاربرد | معنی |
|---|---|
| سواپ در فارکس | هزینه یا درآمد شبانهی نگه داشتن پوزیشن (موضوع این مقاله) |
| سوآپ ارزی | قرارداد مبادلهی دو ارز بین دو بانک مرکزی یا دو شرکت برای مدت مشخص و بازگرداندن آن با نرخ توافقی |
| سواپ در کریپتو | تبدیل مستقیم یک توکن به توکن دیگر در کیف پول یا صرافی غیرمتمرکز؛ مثلاً گزینهی Swap در کیف پول ارز دیجیتال |
| سوآپ پزشکی (swab) | گوشپاککن یا پنبهی استریل برای نمونهگیری در آزمایشگاه؛ کلمهی انگلیسی آن swab است، نه swap |
جمعبندی: سوآپ هزینه یا درآمد شبانهی پوزیشن باز است که از اختلاف نرخ بهره و کارمزد بروکر ساخته میشود. شب چهارشنبه معمولاً سهبرابر است و حساب بدون سواپ هزینه را حذف نمیکند، فقط شکلش را عوض میکند. قبل از نگه داشتن هر پوزیشن چندروزه، عدد سواپ را با ماشین حساب سواپ بسنجید.
سؤالات متداول درباره سوآپ
منظور از سوآپ در فارکس چیست؟
مبلغی است که بابت باز ماندن پوزیشن بعد از پایان روز معاملاتی (معمولاً 00:00 به وقت سرور بروکر) از حساب کم یا به آن اضافه میشود. منشأ آن اختلاف نرخ بهرهی دو ارز و کارمزد بروکر است.
اگر معامله را قبل از پایان روز ببندم سواپ میخورم؟
خیر. سواپ فقط به پوزیشنهایی تعلق میگیرد که در لحظهی پایان روز معاملاتی باز باشند. معاملهای که در همان روز باز و بسته شود سواپ ندارد.
چرا سواپ شب چهارشنبه سه برابر است؟
چون تسویهی معاملات نقدی ارز دو روز کاری بعد انجام میشود و پوزیشنی که شب چهارشنبه باز بماند، آخر هفته را هم پوشش میدهد. در بعضی شاخصها و انرژی این روز جمعه است؛ مشخصات نماد را ببینید.
حساب اسلامی فارکس چیست و چه هزینهای دارد؟
حسابی است که سواپ شبانه ندارد. هزینهی نگهداری معمولاً با اسپرد بالاتر، کمیسیون بیشتر یا کارمزد ثابت بعد از چند روز جبران میشود. شرایط هر بروکر فرق دارد.
