جو بایدن، چهلوششمین رئیسجمهور ایالات متحده، از ژانویهٔ ۲۰۲۱ در شرایطی کار خود را آغاز کرد که آمریکا با بحرانهایی نظیر پاندمی کووید-۱۹، شکاف سیاسی داخلی و چالشهای بینالمللی روبهرو بود. دوران ریاستجمهوری او همواره زیر ذرهبین قرار داشته و تصمیمات اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیکش بازتابهای گوناگونی بر جای گذاشته است. در ادامه، نگاهی جامع به دستاوردها، اشتباهات، سیاست خارجی (بهویژه در قبال ایران) و تحولات اقتصادی دوران بایدن خواهیم داشت و با اشاره به دیدگاههای کارشناسان، تصویری روشنتر از عملکرد او ارائه میدهیم.
دستاوردهای دولت بایدن
نخستین دستاورد او در حوزهٔ سیاست خارجی، تلاش برای ترمیم روابط آمریکا با متحدان سنتی، بهخصوص اعضای ناتو بود که طی دوران ترامپ دچار تنش شده بود. بایدن با نقشآفرینی در واکنش بینالمللی به حملهٔ روسیه به اوکراین، کمکهای مالی و نظامی گستردهای را به کییف روانه کرد و موفق شد اجماعی جهانی علیه روسیه شکل دهد. تصویب بستهٔ زیرساختی به ارزش ۱.۲ تریلیون دلار نیز یکی از مهمترین اقدامات داخلی او بهشمار میرود که علاوه بر بازسازی جادهها، پلها و شبکههای حملونقل، بر توسعهٔ انرژیهای پاک نیز متمرکز است. در زمینهٔ مدیریت کووید-۱۹، تیم بایدن با توزیع گستردهٔ واکسن توانست آمار واکسیناسیون را به حدی برساند که بیش از ۷۵ درصد جمعیت حداقل یک دوز دریافت کنند. همچنین نرخ بیکاری در سال ۲۰۲۴ به ۳.۵ درصد کاهش یافت که نشاندهندهٔ احیای تدریجی اقتصاد پس از بحران کرونا است.
اشتباهات و ناکامیها
در کنار این دستاوردها، خروج پرحاشیهٔ نیروهای آمریکایی از افغانستان در آگوست ۲۰۲۱ را میتوان یکی از ناکامیهای بزرگ دولت بایدن برشمرد. تصاویر آشوب در فرودگاه کابل و بهقدرت رسیدن سریع طالبان، انتقادات فراوانی را متوجه کاخ سفید کرد. در حوزهٔ مهاجرت نیز موج بیسابقهای از ورود مهاجران غیرقانونی به مرزهای جنوبی آمریکا، خبرساز شد و برخی سیاستهای لغوشدهٔ دولت پیشین برای مهار این موج ناکافی بهنظر رسید. از سوی دیگر، فشار تورمی شدید در آمریکا ــ که در دهههای اخیر کمسابقه بوده ــ نشان داد سیاستهای مالی انبساطی و هزینههای زیاد دولت، تأثیرات جانبی دشواری را به همراه داشته است.
سیاست بایدن در قبال ایران
یکی از مهمترین وعدههای انتخاباتی بایدن، بازگرداندن آمریکا به برجام بود. اما اختلافات دو کشور در مورد لغو تحریمها و محدودیتهای هستهای، عملاً باعث به بنبست رسیدن مذاکرات در سال ۲۰۲۳ شد و دولت بایدن در عمل بخش قابلتوجهی از سیاست فشار حداکثری ترامپ را حفظ کرد. همچنین تحریمهای تازه علیه ایران و حمایت آمریکا از متحدان منطقهای مانند اسرائیل و برخی کشورهای عربی، بیانگر آن است که تنشها همچنان ادامه دارد.
تحولات اقتصادی و بازارهای جهانی
قیمت اونس طلای جهانی که در ژانویهٔ ۲۰۲۱ حدود ۱۸۷۱ دلار بود، تحت تأثیر عواملی همچون جنگ اوکراین، سیاستهای مالی فدرال رزرو و تورم جهانی، تا ۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵ به ۲۶۹۲ دلار افزایش یافت. این رشد چشمگیر نشان میدهد سرمایهگذاران، طلا را بهعنوان پناهگاهی امن در برابر نااطمینانیهای اقتصادی ترجیح میدهند. شاخص دلار آمریکا نیز در همین تاریخ به عدد ۱۰۹ رسید که بیانگر تمایل سرمایهگذاران به بازارهای مالی آمریکا و سیاستهای انقباضی فدرال رزرو است. البته برخی اقتصاددانان هشدار میدهند ارزش بالای دلار ممکن است به صادرات آمریکا لطمه بزند و فشار بدهیهای ارزی را بر کشورهای دیگر افزایش دهد.
دیدگاه کارشناسان
به گفتهٔ ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا، بایدن موفق شد نقش رهبری این کشور را در صحنهٔ بینالمللی و در مواجهه با تهدیداتی از جمله روسیه و چین بازتعریف کند. در مقابل، جان تیلور، اقتصاددان دانشگاه استنفورد، عقیده دارد نرخ تورم بالا نشاندهندهٔ هماهنگ نبودن سیاستهای مالی و پولی دولت است. مایکل سینگ، تحلیلگر مسائل خاورمیانه، هم سیاست دولت بایدن را در قبال ایران فاقد راهبرد مشخص میداند و بر این باور است که ناکامی در احیای برجام میتواند تنشها را در خاورمیانه افزایش دهد.
جمعبندی
دوران ریاستجمهوری جو بایدن با ترکیبی از موفقیتها و شکستها همراه بوده است. از بهبود جایگاه آمریکا در میان متحدان و کنترل نسبی کووید-۱۹ گرفته تا چالشهایی چون خروج ناموفق از افغانستان، افزایش تورم و ناکامی در مذاکره با ایران، همگی نقش بسزایی در ارزیابی عملکرد او دارند. برآیند این تحولات نشان میدهد که موفقیت نهایی دولت بایدن به توانایی او در مدیریت سالهای آتی و تأثیر بلندمدت سیاستهایش وابسته خواهد بود.
