شاخص دلار (DXY) چیست؟ رابطه با طلا و جفت ارزها

• DXY چیست؟
• سبد ارزها و وزن‌ها
• نحوه محاسبه
• خواندن نمودار
• عوامل مؤثر
• رابطه با طلا
• اثر بر جفت ارزها
• شاخص دلار و بیت کوین
• نماد در متاتریدر و تریدینگ ویو
• سؤالات متداول

شاخص دلار (DXY) چیست؟

شاخص دلار آمریکا (U.S. Dollar Index) عددی است که نشان می‌دهد دلار آمریکا در مقایسه با سبدی از شش ارز مهم جهان قوی‌تر شده یا ضعیف‌تر. این شاخص با نمادهای DXY و USDX شناخته می‌شود (در منابع انگلیسی DXY Index) و در فارسی به آن «دلار ایندکس» یا «ایندکس دلار» هم می‌گویند. وقتی عدد شاخص دلار بالا می‌رود، یعنی دلار در برابر این سبد گران‌تر شده و وقتی پایین می‌آید، یعنی دلار ارزش خود را در برابر آن ارزها از دست داده است.

شاخص دلار در مارس 1973، کمی پس از پایان نظام ارزی برتون وودز، با عدد پایه‌ی 100 شروع شد. بنابراین اگر شاخص DXY امروز مثلاً 105 باشد، یعنی دلار حدود 5 درصد قوی‌تر از سطح مارس 1973 در برابر همین سبد است و عدد 95 یعنی حدود 5 درصد ضعیف‌تر. این شاخص ابتدا توسط فدرال رزرو تعریف شد و امروز ICE (اینترکانتیننتال اکسچنج) آن را محاسبه می‌کند و قرارداد آتی آن را عرضه می‌کند.

پاسخ کوتاه به سؤال «dxy چیست»: یک دماسنج برای قدرت دلار. معامله‌گران به جای اینکه جداگانه به EUR/USD، USD/JPY و بقیه نگاه کنند، با یک نمودار می‌بینند که بازار در مجموع دلار را می‌خرد یا می‌فروشد.

سبد ارزهای شاخص دلار و وزن هر ارز

سبد شاخص دلار از سال 1973 فقط یک بار تغییر کرده است: در سال 1999 یورو جای مارک آلمان، فرانک فرانسه، لیر ایتالیا، گیلدر هلند و فرانک بلژیک را گرفت. وزن‌های فعلی این‌ها هستند:

دو نکته از این جدول مهم است. اول، بیش از نیمی از شاخص فقط یورو است؛ پس هر خبری که یورو را تکان دهد، مثلاً تصمیم بانک مرکزی اروپا، روی شاخص دلار امریکا هم اثر بزرگی دارد. دوم، ارزهای مهمی مثل یوان چین، پزو مکزیک یا دلار استرالیا در این سبد نیستند. برای همین فدرال رزرو شاخص دیگری به نام «شاخص گسترده‌ی دلار» (Nominal Broad Dollar Index) هم منتشر می‌کند که بر اساس حجم تجارت آمریکا با شرکای تجاری‌اش وزن‌دهی شده است.

نحوه محاسبه شاخص دلار

شاخص دلار میانگین هندسی وزنی نرخ دلار در برابر شش ارز است. فرمول رسمی آن این است:

USDX = 50.14348112 × EURUSD^-0.576 × USDJPY^0.136 × GBPUSD^-0.119 × USDCAD^0.091 × USDSEK^0.042 × USDCHF^0.036

توان منفی برای یورو و پوند به این دلیل است که در EUR/USD و GBP/USD دلار ارز دوم است؛ بالا رفتن این جفت‌ها یعنی ضعیف شدن دلار، پس شاخص پایین می‌آید. در بقیه‌ی جفت‌ها دلار ارز اول است و بالا رفتن آن‌ها شاخص را بالا می‌برد. عدد 50.14348112 ضریبی است که باعث شد مقدار شاخص در مارس 1973 دقیقاً 100 شود. اگر با مفهوم ارز پایه و ارز دوم آشنا نیستید، درس جفت ارز چیست در آکادمی را بخوانید.

نمودار شاخص دلار را چطور بخوانیم؟

خواندن نمودار شاخص دلار مثل هر نمودار دیگری است، فقط باید یادتان باشد که «بالا» یعنی دلار قوی. چند سطح تاریخی کمک می‌کند عدد امروز را در جای درست ببینید:

بیشتر معامله‌گران فارکس نمودار روزانه یا هفتگی DXY را کنار نمودار جفت ارز خود باز می‌کنند تا ببینند حرکت جفت ارز از قدرت یا ضعف خود دلار است یا از ارز مقابل. برای دیدن نگاه تحلیلی به‌روز ما روی این نماد، صفحه‌ی تحلیل شاخص دلار را ببینید.

چه چیزهایی شاخص دلار را بالا و پایین می‌برد؟

شاخص دلار از همان عواملی اثر می‌گیرد که روی تقاضای جهانی برای دلار اثر دارند. مهم‌ترین‌ها:

• نرخ بهره‌ی فدرال رزرو: وقتی بازار انتظار نرخ بهره‌ی بالاتر در آمریکا را دارد، سپرده‌ها و اوراق دلاری جذاب‌تر می‌شوند و DXY معمولاً بالا می‌رود. آنچه اهمیت دارد «تفاوت» نرخ آمریکا با اروپا و ژاپن است؛ مقایسه‌ی نرخ‌ها را در صفحه‌ی نرخ بهره بانک‌های مرکزی ببینید.
• داده‌های اقتصادی آمریکا: گزارش اشتغال (NFP)، تورم CPI و رشد اقتصادی. داده‌ی قوی‌تر از انتظار اغلب دلار را تقویت می‌کند. زمان این گزارش‌ها را در تقویم اقتصادی ببینید و برای فهم بهتر تورم، مقاله‌ی تورم چیست را بخوانید.
• سیاست بانک مرکزی اروپا و ژاپن: چون یورو و ین بیش از 70 درصد شاخص را تشکیل می‌دهند، تصمیم‌های ECB و بانک مرکزی ژاپن هم مستقیم روی شاخص اثر دارند.
• ریسک و بحران: در شوک‌های مالی و ژئوپلیتیک، سرمایه اغلب به سمت دلار به عنوان پناهگاه می‌رود.

رابطه شاخص دلار و طلا

رابطه شاخص دلار و طلا معمولاً معکوس است. دلیل اصلی ساده است: قیمت جهانی طلا به دلار اعلام می‌شود. وقتی دلار قوی می‌شود، خرید طلا برای کسی که یورو یا ین دارد گران‌تر می‌شود و تقاضا کم می‌شود؛ وقتی دلار ضعیف می‌شود عکس این اتفاق می‌افتد. عامل دوم نرخ بهره است: طلا سود نمی‌دهد و نرخ بهره‌ی بالاتر دلار، نگه داشتن طلا را کم‌جاذبه‌تر می‌کند.

اما ارتباط شاخص دلار با طلا همیشگی نیست. در دوره‌هایی که ترس از بحران، خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی یا تنش‌های ژئوپلیتیک غالب است، دلار و طلا می‌توانند هم‌زمان بالا بروند. پس شاخص دلار یکی از عوامل مؤثر بر طلاست، نه تنها عامل.

برای تبدیل قیمت اونس به گرم و عیار 18، مقاله‌ی هر اونس طلا چند گرم است را ببینید.

شاخص دلار در فارکس و اثر آن بر جفت ارزها

کاربرد اصلی شاخص دلار در فارکس این است که جهت کلی دلار را نشان می‌دهد. اثر آن بر هر جفت ارز به جای دلار در آن جفت بستگی دارد:

یک کاربرد عملی دیگر، مدیریت ریسک است. اگر هم‌زمان EUR/USD و GBP/USD را فروخته‌اید و XAU/USD را هم فروخته‌اید، در واقع سه بار روی یک چیز، یعنی قوی شدن دلار، شرط بسته‌اید. با یک حرکت مخالف DXY، هر سه معامله با هم ضرر می‌کنند. برای اینکه حجم کل معاملات از ریسک قابل تحمل شما بیشتر نشود، از ماشین حساب حجم معامله کمک بگیرید.

شاخص دلار جزء تحلیل بنیادی است؛ برای آشنایی بیشتر درس تحلیل فاندامنتال چیست را در آکادمی بخوانید.

ارتباط شاخص دلار با بیت کوین

بیت کوین هم مثل طلا به دلار قیمت‌گذاری می‌شود و در بسیاری از دوره‌ها با شاخص دلار رابطه‌ی معکوس نشان داده است؛ دوره‌های دلار ضعیف و نرخ بهره‌ی پایین معمولاً برای دارایی‌های پرریسک مثل رمزارزها مساعدتر بوده‌اند. اما این رابطه از طلا هم ناپایدارتر است و اخبار خاص بازار کریپتو، مثل جریان صندوق‌های ETF یا هک صرافی‌ها، می‌توانند آن را کاملاً کم‌رنگ کنند. درباره‌ی خود بیت کوین، مقاله‌ی بیت کوین چیست را ببینید.

نماد شاخص دلار در متاتریدر و تریدینگ ویو

شاخص دلار در تریدینگ ویو با نماد DXY (مثلاً TVC:DXY) در دسترس است و می‌توانید نمودار آن را رایگان کنار هر جفت ارز ببینید؛ راهنمای کار با این سایت در مقاله‌ی تریدینگ ویو چیست آمده است.

برای پیدا کردن شاخص دلار در متاتریدر، در پنجره‌ی Market Watch روی Symbols کلیک کنید و عبارت‌هایی مثل USDX، DXY یا DX را جست‌وجو کنید. همه‌ی بروکرها این نماد را ارائه نمی‌کنند و نام آن بین بروکرها فرق دارد. اگر بروکر شما آن را دارد، معمولاً به صورت CFD روی قرارداد آتی شاخص است و ممکن است تاریخ سررسید، اسپرد بالاتر یا ساعات معاملاتی محدودتری داشته باشد؛ مشخصات نماد را پیش از هر کاری بررسی کنید. برای مقایسه‌ی بروکرها به صفحه‌ی بروکرهای فارکس سر بزنید.

سؤالات متداول درباره شاخص دلار

این مقاله آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش ارز، طلا یا هیچ دارایی دیگری نیست. معامله در بازارهای مالی، به‌ویژه با اهرم، ریسک بالایی دارد.